Định nghĩa về cháy:
Nhà bác học Nga Lơmơnơxốp là người đầu tiên chứng minh: “Cháy là sự hòa hợp giữa cháy với không khí”.
Đến năm 1773, Nhà hóa học Pháp khẳng định rõ hơn: “Cháy là sự hòa hợp giữa Ôxy của không khí”.
Như vậy, vào thời thế kỷ XVIII từ những thể nhiệm hóa học công phu,
con người đã chứng mình bằng khoa học: “Cháy là một phản ứng Ôxy hóa”
* Tóm lại: Bản chất của sự cháy được định nghĩa chính xác như sau: “Cháy là một phản ứng hóa học có tỏa nhiệt và phát ra ánh sáng”
Những yếu tố cần thiết cho sự cháy:
Để hình thành sự cháy phải hội đủ 3 yếu tố:
Chất cháy.
Nguồn nhiệt thích ứng.
Nguồn Ôxy.
Chất cháy có 3 loại:
Thể rắn: Gỗ, bông, vải, lúa gạo, nhựa...
Thể lỏng: Xăng dầu, Benzen, Axetơn...
Thể khí: Axê ty len (C2H2) ơxít cácbon (CO), Mê tan (CH4).
Nguồn nhiệt:
Trong thực tế đời sống và sản xuất có nhiều nguồn nhiệt khác nhau có thể gây cháy như:
Nguồn nhiệt trực tiếp: Ngọn lửa trần (Bếp lửa, đèn thắp sáng, bật diêm,...).
Nguồn nhiệt do ma xát sinh ra: Ổ máy móc, thiết bị thiếu dầu mỡ, ma xát giữa sắt với sắt...
Nguồn nhiệt do phản ứng hóa học giữa các chất hóa học với nhau.
Nguồn nhiệt do sét đánh.
Nguồn nhiệt do điện sinh ra như: Chập mạch, quá tải, tiếp xúc kém...
Nguồn Ôxy:
Ôxy là thành phần tham gia phản ứng cháy và duy trì sự cháy. Để duy
trì sự cháy phải có từ 14% - 21% lượng Ôxy trong không khí, nếu hàm
lượng Ôxy thấp hơn thì đám cháy khó có thể phát triển được.
Thực tế môi trường chúng ta đang sống, hàm lượng Ôxy luơn chiếm 21% thể tích không khí.
Trong thực tế cá biệt có một số loại chất cháy cần rất ít, thậm chí
không cần cung cấp Ôxy từ mơi trường bên ngồi, vì bản thân chất cháy đó
đã chứa đựng thành phần Ôxy, dưới tác dụng của nhiệt, chất đó sinh ra
Ôxy tự do đủ để duy trì sự cháy.
Ví dụ: KalyClorat (KClO3), Kalymanganôxít (KMnO4), Nitơrat amôni (NH4NO3)....
Xác định yếu tố cần thiết cho sự cháy hết sức quan trọng trong công
tác phòng cháy – chữa cháy, giúp cho việc lựa chọn phương pháp phòng
cháy – chữa cháy thích hợp nhất. Muốn ngăn ngừa nạn cháy hoặc dập tắt
đám cháy, ta chỉ cần loại trừ 3 yếu tố trên.
Những nguyên nhân thường gây cháy:
Do con người:
Cháy do sơ xuất: Chủ yếu do con người thiếu kiến thức, thiếu hiểu
biết về phòng cháy dẫn đến những sơ hở, thiếu sót như: Đun nấu , hút
thuốc ở những nơi có điều kiện dễ cháy, sử dụng xăng dầu, điện không
đúng quy định, quy trình, không đề phòng cháy.
Vi phạm quy định an toàn phòng cháy – chữa cháy: Do con người thiếu ý
thức, làm bừa, làm ẩu, không chấp hành quy định, nội quy an toàn phòng
cháy chữa cháy như: Đun nấu, hút thuốc ở nơi cấm lửa, hàn cắt trên cao,
Mở máy móc, thiết bị, phương tiên làm việc mà không có người trông
coi...
Trẻ em nghịch lửa:
Do đốt:
+ Phá hoại (Địch).
+ Phi tang (bọn tham ô, trộm cắp).
+ Mâu thuẫn, thù hằn.
Do thiên tai: Thường xảy ra ở vùng đồi núi, cây cao, nhà cao tầng mà hệ thống chống sét không đảm bảo dễ dẫn đến bị sét đánh...
Tự cháy: Là trường hợp ở một nhiệt độ nhất định, chất cháy tiếp xúc
với không khí và tự cháy hoặc chất cháy gặp một chất khác xảy ra phản
ứng hĩa học có thể tự bốc cháy mà không cần sự cung cấp nhiệt từ bên
ngoài.
* Nguyên nhân tự cháy có các loại .
- Tự cháy khi chất đó gặp nước: Natri (Na), Kali (K), Natrihydro sunphát (thuốc nhuộm).
Tự cháy do quá trình tích nhiệt: Thuốc lá, nguyên liệu cán...Chất
thành đống, do quá trình sinh hóa tích nhiệt. Một số loại dầu thảo mộc
như: Dầu gai, dầu bông,... Do quá trình Ôxy hóa, nhiệt độ tăng lên.
- Tự cháy do tác động của các hóa chất.
Phương pháp phòng cháy, chữa cháy:
Phòng cháy:
Loại trừ chất cháy:
+ Những nơi cần thiết phải có nguồn nhiệt hoặc có thể phát sinh nguồn
nhiệt cần loại trừ những chất cháy không cần thiết, nhất là những chất
dễ cháy. Ví dụ: Không để xăng trong bếp đun nấu, không dùng giấy, vải
là chao đèn, hoặc phơi quần áo sát bóng điện,...
+ Hạn chế khối lượng chất cháy, Ví dụ: Nơi sản xuất phải sử dụng
xăng dầu thì cần quy định số lượng đủ dùng cho một ca sản xuất.
+ Thay chất dễ cháy bằng chất không cháy hoặc khó cháy hơn, Ví dụ:
Phân xưởng sản xuất làm bằng tre, nứa, lợp lá, giấy dầu, nếu thay bằng
các vật liệu khác như gạch, bê tông, lợp ngói thì khó cháy hơn.
+ Bọc kín chất cháy: Dùng các chất không cháy bọc kín các cấu kiện
làm bằng vật liệu dễ cháy, Ví dụ: Dùng sơn chống cháy phủ lên trần cót,
gỗ ốp tường... Hoặc bảo quản các chất lỏng, khí dễ cháy bằng các bình
kín như đựng xăng vào các can kín.
+ Cách ly chất cháy với nguồn nhiệt là phương pháp dùng các thiết bị
để che chắn, ngăn cách an toàn giữa chất cháy với nguồn nhiệt.
Tác động vào nguồn nhiệt:
+ Triệt tiêu nguồn nhiệt: Ở những nơi có chất dễ cháy hoặc nhiều
chất dễ cháy phải triệt tiêu nguồn nhiệt khơng cần thiết. Ví dụ: Không
đun nấu, hút thuốc trong các kho, phân xưởng sản xuất, không dùng lửa
trần để soi, rót xăng khi trời tối.
+ Giám sát nguồn nhiệt: Ở những nơi có nhiều chất dễ cháy mà nhất
thiết phải có nguồn nhiệt thì phải có người trông coi, kiểm tra thường
xuyên, ở các buồng sấy máy sinh nhiệt phải lặp đặt hệ thống theo dõi
nhiệt độ để phát hiện sự gia tăng của nhiệt độ.
+ Cách ly nguồn nhiệt với chất dễ cháy, Ví dụ: Không để bếp dầu, bếp điện sát chất dễ cháy.
Tác động vào nguồn Ôxy: Phương pháp này khó thực hiện vì hàm lượng
Ôxy còn tồn tại trong không khí. Trong thực tế để bảo vệ máy móc tốt,
thiết bị đặc biệt quý hiếm người ta có thể dùng phương pháp kỹ thuật,
bơm một lượng khí trơ vào phòng đặt máy móc, việc này làm giảm hàm lượng
Ôxy, tạo lên mơi trường không cháy.
Phương pháp chữa cháy:
Phương pháp làm lạnh: Dùng các chất chữa cháy có khả năng thu hút
nhiệt cao để hạ nhiệt độ của đám cháy thấp hơn nhiệt độ tự bốc cháy của
chất đó. Ví dụ: Phun nước vào đám cháy, chất rắn không chịu nước.
Phương pháp làm ngạt: Thực chất của phương pháp này là tạo lên một
màng ngăn hạn chế Ôxy tiếp xúc với chất cháy, triệt tiêu mọi yếu tố của
sự cháy.
Phương pháp cách ly: Chính phương pháp làm ngạt cũng là phương pháp
cách ly (Cách ly Ôxy với đám cháy). Đồng thời phương pháp cách ly là tạo
một sự ngăn cách giữa vùng cháy với môi trường xung quanh.
Làm ngưng trệ phản ứng cháy: Đưa chất chữa cháy vào gốc lửa làm cho
phản ứng cháy chậm lại hoặc không thực hiện được. Ví dụ: Phun bột chữa
cháy hoặc cát vào bề mặt của đám cháy. các chất dạng bột này bám chặt
vào gốc lửa vừa có tác dụng làm giảm nhiệt độ vừa hạn chế Ôxy cung cấp
cho đám cháy.
Nguồn:
Cong ty bao ve
![](http://1.bp.blogspot.com/-qatYlfMRupc/UwLN8m77qYI/AAAAAAAAKqY/-j--rDn92qM/s1600/logo-8dichvuseo.png"){kind=logo}
